خلاصه نکات مهم
- انتخاب وسیله باید با نیاز حرکتی و ارزیابی فردی شروع شود، نه با ظاهر یا قیمت.
- ارتفاع واکر و عرض نشیمن ویلچر باید با بدن و محیط استفاده هماهنگ باشد.
- ترمز، زیرپایی، وزن قابل تحمل و امکان تا شدن را پیش از خرید بررسی کنید.
- برای استفاده طولانی، آموزش و تنظیم وسیله توسط فرد متخصص به اندازه خود محصول مهم است.
قبل از خرید چه سؤال‌هایی بپرسیم؟
مشخص کنید کاربر برای ایستادن و راه رفتن به تکیه‌گاه سبک نیاز دارد یا برای نشستن و جابه‌جایی به ویلچر. آیا وسیله در خانه استفاده می‌شود یا بیرون از خانه؟ مسیرها باریک هستند؟ آسانسور، پله، خودرو یا سرویس بهداشتی محدودیت خاصی دارد؟ پاسخ این سؤال‌ها مدل مناسب را تغییر می‌دهد.
اگر فرد پس از جراحی، سکته، آسیب یا بیماری عصبی از وسیله استفاده می‌کند، انتخاب و تنظیم را با پزشک، فیزیوتراپیست یا کارشناس توانبخشی هماهنگ کنید. راهنمایی تخصصی از خرید وسیله‌ای که بعداً قابل استفاده نیست جلوگیری می‌کند.
راهنمای انتخاب واکر؛ از ارتفاع تا نوع پایه
ارتفاع واکر باید طوری تنظیم شود که کاربر هنگام گرفتن دسته‌ها مجبور به خم کردن شانه یا قوز کردن نباشد. کف دست و ساعد باید در وضعیت راحت قرار بگیرند و چهارپایه یا چرخ‌های واکر روی سطح محکم و هم‌سطح قرار داشته باشند.
واکر ساده، واکر تاشو، مدل چرخدار یا مدل دارای نشیمن، هرکدام کاربرد متفاوتی دارند. مدل سبک و تاشو برای حمل آسان مناسب است، اما برای فردی که تعادل کافی برای کنترل چرخ‌ها ندارد ممکن است انتخاب خوبی نباشد. تصمیم نهایی باید بر اساس توان کنترل، قدرت دست و مسیرهای واقعی روزانه گرفته شود.
- بازه تنظیم ارتفاع و تناسب آن با قد کاربر
- تحمل وزن اعلام‌شده توسط سازنده
- جنس و قطر پایه‌ها یا چرخ‌ها و اصطکاک مناسب لاستیک‌ها
- قابلیت تا شدن و وزن وسیله برای نگهداری یا حمل
- وجود زائده‌های سالم، دسته‌های راحت و قطعات یدکی قابل تهیه
برای انتخاب ویلچر چه مواردی را اندازه بگیریم؟
عرض نشیمن باید به اندازه‌ای باشد که کاربر راحت بنشیند، اما بدن در آن سر نخورد. عرض کلی ویلچر را با عرض درها، راهرو، آسانسور و فضای کنار تخت مقایسه کنید. عمق نشیمن، ارتفاع پشتی و ارتفاع زیرپایی هم روی راحتی و وضعیت نشستن اثر دارند.
ترمزهای قابل دسترس، زیرپایی مناسب، چرخ‌های سالم و تحمل وزن کافی از موارد پایه هستند. اگر ویلچر قرار است مرتب داخل خودرو گذاشته شود، وزن و اندازه در حالت تا شده مهم‌تر می‌شود. برای استفاده طولانی یا فردی که کنترل تنه محدودی دارد، ارزیابی وضعیت نشستن و حمایت‌های جانبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
ایمنی و آموزش را از انتخاب محصول جدا نکنید
واکر یا ویلچر باید روی سطحی مناسب و با قطعات سالم استفاده شود. پیش از هر بار استفاده، قفل‌ها، ترمزها، پایه‌ها، پیچ‌های تنظیم و فشار چرخ را بررسی کنید. هنگام انتقال فرد، طبق آموزش درمانگر عمل کنید و از کشیدن یا هل دادن ناگهانی وسیله پرهیز کنید.
سازمان جهانی بهداشت در راهنمای تأمین ویلچر بر یک فرایند فردمحور شامل ارزیابی، انتخاب، تنظیم، آموزش و پیگیری تأکید می‌کند. این نگاه نشان می‌دهد محصول مناسب فقط یک مدل خاص نیست؛ تناسب آن با کاربر و خدمات همراه، بخش مهم کیفیت واقعی است.
چطور از خانه برای وسیله کمک‌حرکتی آماده شویم؟
مسیرهای رفت‌وآمد را خلوت کنید، لبه فرش‌های لغزنده را بردارید و نور راهرو و سرویس بهداشتی را بهتر کنید. جای ثابتی برای واکر یا ویلچر در نظر بگیرید تا وسیله وسط مسیر رها نشود. اگر قرار است از رمپ یا پله استفاده شود، درباره روش ایمن و نیاز به همراه آموزش ببینید.
بعد از چند روز استفاده، از کاربر بپرسید کدام حرکت یا مسیر دشوار است و آیا درد، خستگی یا بی‌ثباتی ایجاد شده است. هر تغییری در ارتفاع یا قطعات باید با راهنمای محصول و در صورت نیاز با کمک متخصص انجام شود.
پرسش‌های متداول
واکر چرخدار بهتر است یا واکر ساده؟
به توان کنترل و تعادل کاربر بستگی دارد. واکر چرخدار حرکت روانتری دارد، اما برای فردی که کنترل کافی روی سرعت و جهت ندارد میتواند ناایمن باشد. ارزیابی متخصص کمککننده است.
از کجا بفهمیم عرض ویلچر مناسب است؟
عرض نشیمن باید برای نشستن راحت کافی باشد و همزمان عرض کلی ویلچر از درها و مسیرهای خانه عبور کند. بهتر است اندازهگیری کاربر و محیط پیش از خرید انجام شود.
آیا خرید واکر یا ویلچر بدون مشاوره ممکن است؟
برای نیازهای ساده ممکن است، اما پس از آسیب، جراحی، بیماری عصبی یا استفاده طولانی‌مدت، مشاوره پزشک یا فیزیوتراپیست برای انتخاب و تنظیم ایمن توصیه می‌شود.
منابع برای مطالعه بیشتر
- WHO releases new Wheelchair provision guidelines — World Health Organization